به گزارش پایگاه اطلاع‌رسانی وزارت جهاد کشاورزی به نقل از باشگاه خبرنگاران جوان، بنابر آمار ایران یک سوم متوسط دنیا بارش دارد و در مقابل میزان تبخیر ۳ برابر متوسط جهانی است که در چنین شرایطی اجرای سامانه‌های نوین آبیاری به عنوان یکی از موثرترین راهکارهای مدیریت مصرف آب در حفظ بهره‌وری، پایداری تولید و سازگاری با بخش کشاورزی نقش مهمی ایفا می‌کند.

با توجه به آنکه توسعه و استقرار سامانه‌های نوین آبیاری از جمله آبیاری تحت فشار یک رویکرد عملیاتی در جهت افزایش بهره‌وری آب، کاهش اتلاف و زمینه پایداری تولید کشاورزی در شرایط اقلیمی متغیر را فراهم می‌کند، از این رو اجرای این سامانه‌ها در سطح بیش از ۳ میلیون و ۲۰۰ هزار هکتار اجرا شده و همواره نیاز است که ۲.۵ میلیون هکتار اراضی باقی مانده به این سامانه ها تجهیز شوند که این امر مستلزم تخصیص اعتبارات مورد نیاز است.

براساس آمارهای سازمان هواشناسی از ابتدای سال آبی جاری متوسط بارش کشور ۲۲۰ میلی‌متر بوده که نسبت به میانگین ۵۷ ساله ۵ درصد بیشتر است که براین اساس سال نرمال و بیش از نرمال در کشور داریم، هرچند به دلیل شرایط خشک و نیمه‌خشک کشور به طور همگن توزیع نشد، اما در مجموع افزایش ۵ درصدی بارش نسبت به دوره نرمال بیانگر خروج از شرایط خشکسالی نیست؛ بنابراین در کنار مدیریت مصرف آب در بخش کشاورزی، اجرای سامانه‌های نوین آبیاری در راستای افزایش بهره‌وری و مدیریت مصرف باید بیش از پیش مورد توجه قرار گیرد تا خدشه‌ای به امنیت غذایی وارد نشود.

معاونت امور آب و خاک وزارت جهاد کشاورزی بارها اعلام کرده است که با توجه به محدودیت منابع آبی کشور و ضرورت استفاده بهینه از هر قطره آب، توسعه سامانه‌های نوین آبیاری از اولویت‌های اصلی وزارت جهاد کشاورزی به شمار می‌رود که اجرای گسترده این طرح‌ها می‌تواند نقش مهمی در صرفه‌جویی آب، بهبود عملکرد تولید و حفظ خاک ایفا کند.

اجرای بیش از ۳ میلیون و ۲۰۰ هزار هکتار انواع سامانه‌های نوین آبیاری در کشور

فریبرز عباسی مجری طرح سامانه‌های نوین آبیاری وزارت جهادکشاورزی گفت: براساس آمار تاکنون بیش از ۳ میلیون و ۲۰۰ هزار هکتار انواع سامانه‌های نوین آبیاری در کشور اجرا شد که بیش از ۲ میلیون و ۶۰۰ هزار هکتار با کمک مردم و دولت و ۵۰۰ تا ۶۰۰ هزار هکتار مردم به تنهایی بدون ریالی اعتبار دولتی اجرا کردند که این امر اثربخشی و مفید بودن اجرای این سامانه‌ها برای کشور ما به دلیل وضعیت کم‌آبی و خشکسالی نشان می‌دهد.

به گفته وی، با توجه به شرایط اقلیمی بهره‌برداران در جاهایی که دولت منابع را دیرتر تخصیص می‌دهند، از اعتبارات خودشان سامانه مدنظر را در باغ یا مزرعه اجرا می‌کنند‌.

عباسی با بیان این که سامانه‌های نوین آبیاری اثربخشی بالایی در بهره‌وری آب دارند، افزود: اگر تاکنون ۴۰ درصد اراضی آبی به سامانه‌های آبیاری تجهیز شدند، در خیلی از کشورهای پیشرفته این رقم به مراتب بیشتر است.

به گفته این مقام مسئول، با توجه به آنکه بارندگی کشور یک‌سوم متوسط جهان است و پتانسیل تبخیر ۳ برابر جهانی است، چاره‌ای جز استفاده از روش‌های نوین آبیاری نداریم که خوشبختانه در گذشته سیاستگذاری و برنامه‌های دولت این بوده که این سامانه‌ها در کشور توسعه یابند و در تمامی برنامه‌های بالادستی که آخرین آن سند امنیت غذایی و برنامه هفتم است، به صورت کمی هدفگذاری خوبی برای سامانه‌های نوین آبیاری گذاشته شده است.

وی با بیان این‌که در برنامه هفتم سالانه ۳۵۰ هزارهکتار از اراضی باید به سامانه‌های نوین آبیاری تجهیز شوند، افزود: هرچند تاکنون منابع تامین نشده است، اما این ظرفیت وجود دارد که در برنامه هفتم سالانه ۳۵۰ هزارهکتار اراضی به سامانه تجهیز شوند و همواره این پتانسیل در کشور وجود دارد که با تامین منابع در بازه زمانی ۶ تا ۷ ساله، ۲.۵ میلیون هکتار اراضی باقی مانده به سامانه‌های نوین تجهیز کنیم.

مجری طرح سامانه‌های نوین آبیاری وزارت جهاد کشاورزی با اشاره به این که اجرای سامانه‌های نوین آبیاری ۳۰ تا ۴۰ درصد در کاهش حجم آبیاری و افزایش عملکرد نقش دارد، اظهار کرد: اگر به‌درستی سامانه‌های نوین آبیاری اجرا و بهره‌برداری شوند، تا ۵۰ درصد هم امکان کاهش مصرف آب و افزایش بهره‌وری وجود دارد و از طرفی با توجه به اقلیم خشک و نیمه‌خشک و کاهش بارندگی‌ها در کشور، همچنین کاهش همه ساله سهم آب بخش کشاورزی چاره‌ای جزو توسعه سامانه‌های نوین آبیاری نداریم‌ تا امنیت غذایی کشور را تامین کنیم چراکه یکی از راه‌های افزایش ضریب امنیت غذایی، توسعه سامانه‌های نوین آبیاری است.

وی با بیان این‌که ۲.۵ میلیون هکتار اراضی باقی مانده باید به سامانه‌های نوین آبیاری تجهیز شوند، تصریح کرد: بسته به اجرای انواع روش‌های آبیاری، هزینه‌ها متغیر است که بر مبنای هزینه‌های سال گذشته اجرای سامانه‌های نوین آبیاری بسته به روش انتخابی در هر هکتار از ۵۰ میلیون تا ۵۰۰ میلیون تومان هزینه دارد که با توجه به تورم رقم‌ اعتبار مورد نیاز قابل برآورد نیست.

رشد ۵ درصدی بارش نسبت به متوسط ۵۷ سال اخیر

امیر هدایتی مدیرکل دفتر امور آب کشاورزی وزارت جهاد کشاورزی گفت: با توجه به شرایط بارش در سال آبی جاری و رشد ۵ درصدی بارش نسبت به متوسط بارش ۵۷ ساله اخیر، سال آبی نرمال و تا حدی بیش از نرمال را سپری خواهیم کرد.

به گفته وی، طی سال‌های اخیر که با شرایط خشکسالی روبرو بودیم به طوری که سال گذشته دومین خشکسالی از نظر تنش آبی در ۶۰ سال گذشته روبرو بودیم که براین اساس در کشت پاییزه و بهاره با محدودیت روبرو شدیم که این امر در کنار ناترازی برق در سال قبل چالش‌های جدی برای بخش کشاورزی و امنیت غذایی داشت، اما خوشبختانه شرایط مساعد بارش امسال تا حدی این دغدغه را مرتفع کرده است.

هدایتی ادامه داد: بنابر پیش‌بینی سازمان هواشناسی، خشک ترین پاییز در ۵۰ سال اخیر بویژه در نیمه‌شمالی و غربی تجربه کردیم و با هماهنگی دستگاه‌های وزارت جهادکشاورزی تمهیدات لازم برای مدیریت کشت پاییزه انجام گرفت به طوری‌که کشت پاییزه با تاخیر آغاز شد و تا حدی ظرفیت‌های کشت به بهاره با اولویت‌بندی آبیاری باغات به بهار با اولویت‌بندی آبیاری و آبرسانی به باغات منتقل کنند که خوشبختانه تا حدی خشکسالی مرتفع شد و اکنون با ظرفیت ایجاد کشت بهاره می‌توان کاهش تولید را جبران کرد تا در شرایط سخت جنگی، امنیت غذایی تا حد زیادی برقرار کنیم.

وی گفت: با توجه به روند ناترازی انرژی و قطعی برق چاه‌های کشاورزی طی سال‌های گذشته در ماه‌های گرم سال داشتیم که بنابر هماهنگی‌های صورت حداکثر توان و کاهش آسیب‌پذیری در بخش کشاورزی را داشته باشیم و همواره با مدیریت برق چاه‌ها و ایستگاه‌های پمپاژ کمترین تنش را در بخش کشاورزی داشته باشیم.

سامانه‌های نوین آبیاری ابزاری مهم برای سازگاری با تغییرات اقلیم به شمار می‌روند که کاهش وابستگی به بارش‌های نامنظم، امکان برنامه‌ریزی دقیق‌تر آبیاری و افزایش تاب‌آوری مزارع در برابر تنش‌های خشکی، از جمله مزایایی است که این سامانه‌ها در بخش کشاورزی به همراه دارند.